#afryka

We wrześniu 2024 roku Jan Skwara zrobił coś kompletnie szalonego – wszedł z chemią, szkłem i ciemnią na Kilimandżaro i wykonał najwyżej na świecie fotografię mokrym kolodionem. Wyczyn Polaka został niedawno oficjalnie wpisany do Księgi Rekordów Guinnessa. Droga do tego sukcesu nie

....^...^
..(O , O)
..(..........) 2025-06-18
━"━━"━━━━━━──────┄┄┄┄
**NIECODZIENNIK**
━━━─────────┄┄┄┄┄┄┄┄
Czyli nieregularny, rozszerzony przegląd wydarzeń i ciekawostek, pisany pewnie dla nikogo, bo to tematy, które mnie akurat zainteresowały. Dla wygody (jeśli wszystko się poprawnie wygeneruje), na górze znajdziecie spis treści – żeby od razu wiedzieć, czy coś was interesuje. Zdjęcia, jeśli się pojawią, wrzucę w komentarze - nie chcę sobie rozwalać formatowania przy edycji wpisu. Źródła wrzucam też bezpośrednio w tytuły akapitów. Nie oczekujcie regularności, bo będzie, jak nazwa wskazuje. Trochę jak u SciFuna. Zapraszam. :grinning:
━━━━━━━━────────┄┄┄┄
Ta seria będzie do znalezienia pod tagiem #niecodziennik .
Więcej takich wpisów znajdziesz w społeczności: Agencja Prasowa WDN

W dzisiejszym wydaniu:

1. SCI| Mózg potrafi szybko przeorganizować się po utracie neuronów
2. LIN| Nie turecki, nie germański. Język Hunów prowadzi na Syberię
3. ENV| Ghana tonie w śmieciach z Wielkiej Brytanii i EU

━━━─────────┄┄┄┄┄┄┄┄
**SCI| MÓZG POTRAFI SZYBKO PRZEORGANIZOWAĆ SIĘ PO UTRACIE NEURONÓW**
W badaniu opublikowanym w Nature Neuroscience naukowcy z Uniwersytetu w Moguncji i kilku innych placówek pokazali, że już kilka dni po celowym usunięciu części komórek nerwowych w korze słuchowej, sieci neuronalne były w stanie odtworzyć niemal identyczne wzorce aktywności jak przed uszkodzeniem. Neurony, które wcześniej nie reagowały na bodźce dźwiękowe, zaczęły przejmować funkcje zniszczonych komórek - jakby "przebudzały się" i uczyły nowej roli.

Wcześniej nie było wiadomo, jak dorosły mózg zachowuje zdolność do przetwarzania informacji mimo ubytku neuronów, który pojawia się naturalnie z wiekiem lub w wyniku chorób takich jak Alzheimer czy Parkinson. Nowe dane pokazują, że sieć nerwowa nie posiada tak po prostu "zapasowych" połączeń, lecz potrafi dynamicznie reagować na straty - pod warunkiem, że zachowana jest delikatna wewnętrzna równowaga.

W mózgu wyróżniamy dwa główne typy neuronów: pobudzające i hamujące. Neurony pobudzające odpowiadają za przekazywanie sygnałów – "rozpalają" aktywność w sieci i tworzą ciągi reakcji między komórkami. Neurony hamujące działają odwrotnie - tonują, wyciszają i kontrolują nadmierną aktywność, utrzymując cały system w stabilnej równowadze. W badaniu usunięcie grupy neuronów pobudzających zakłóciło mapę dźwięków w korze słuchowej, ale już po kilku dniach inne komórki - wcześniej nieaktywne - przejęły ich rolę, a sieć odzyskała funkcję. Gdy jednak usunięto neurony hamujące, reorganizacja przebiegała znacznie wolniej i w sposób mniej uporządkowany. Mapa aktywności nie wracała do równowagi tak łatwo, a odpowiedzi neuronów były mniej niezawodne. Oznacza to, że to właśnie mechanizmy hamujące zapewniają mózgowi warunki do sprawnej odbudowy, nawet jeśli nie inicjują jej bezpośrednio. To sugeruje, że zdrowe mechanizmy hamowania są niezbędne dla utrzymania elastyczności* mózgu – nie tylko w przetwarzaniu bodźców, ale także w starzeniu się i odporności na choroby neurodegeneracyjne.

Autorzy podkreślają, że mózg nie trwa w stanie równowagi "z natury", lecz nieustannie ją odbudowuje. To właśnie ta aktywna regulacja - przypominająca mechanizmy homeostatyczne znane z całego organizmu - pozwala mózgowi przetrwać mimo zmian, jakie niesie czas i niektóre choroby. Jeżeli zastanawiacie się co taki news zmienia w waszym życiu, to pewnie najlepszą odpowiedzią będzie, że to daje nadzieję na lepsze terapie i leki. W teorii wnioski mogą pomóc przynajmniej w spowolnieniu rozwoju takich chorób, jak alzheimer.

Ta elastyczność chyba częściej jest nazywana neuroplastycznością.

**LIN| NIE TURECKI, NIE GERMAŃSKI. JĘZYK HUNÓW PROWADZI NA SYBERIĘ**
Nowe badania lingwistyczne wskazują, że europejscy Hunowie - w tym sam Attyla - nie wywodzili się z ludów tureckojęzycznych, jak wcześniej zakładano, lecz od mówców paleo-syberyjskiego języka z rodziny jenisejskiej. Zespół z uniwersytetów w Kolonii i Oksfordzie przeanalizował imiona, nazwy geograficzne i zapożyczenia w tekstach chińskich, dochodząc do wniosku, że zarówno Hunowie, jak i ich azjatyccy przodkowie, Xiongnu, posługiwali się archaicznym językiem Arin - obecnym w południowej Syberii jeszcze przed ekspansją ludów tureckich. Imię Attyla również mogło mieć jenisejskie pochodzenie, oznaczając „szybki” lub „zwinny”.

Ustalenia te burzą dotychczasowy konsensus naukowy, który łączył Hunów z językami tureckimi, opierając się głównie na geografii i późniejszych migracjach. Okazuje się, że Hunowie wywodzili się z wcześniejszej fali migracyjnej z regionu Ałtaju, zanim ludy tureckie pojawiły się w Azji Wewnętrznej. To przesuwa ich etniczne i kulturowe korzenie głębiej w prehistorię Syberii i wskazuje, że ich wpływ na języki i kultury regionu mógł być większy, niż dotąd sądzono.

**ENV| GHANA TONIE W ŚMIECIACH Z WIELKIEJ BRYTANII I EU**
Brytyjskie ubrania wyrzucane przez konsumentów trafiają do Ghany, gdzie zalegają na nielegalnych wysypiskach, w tym na obszarach chronionych Densu - ważnym dla ekosystemu mokradle wpisanym na listę Ramsar. W śmieciach znaleziono m.in. odzież marek M&S, Zara, Primark, H&M, Next i George. Miejscowi skarżą się, że syntetyczne ubrania zatykają sieci, kanały i plaże, a wędkarze łowią razem z rybami fragmenty tekstyliów. Sprzedawczyni z rynku Kantamanto, Mercy Asantewa, mówi wprost: "Kiedyś mogliśmy je sprzedać i utrzymać rodzinę. Teraz często rozpadają się już przy otwieraniu bel". Coraz większa część odzieży nie nadaje się do użytku, a tylko jedno wysypisko w regionie spełnia minimalne normy. Tylko w Kantamanto codziennie wyrzuca się 100 ton odpadów tekstylnych, z czego 70 ton trafia bezpośrednio do środowiska.

Tekstylia trafiają do Afryki, bo to najtańszy sposób pozbycia się ich z Zachodu. Oficjalnie są deklarowane jako "odzież przeznaczona do ponownego użytku", co pozwala ominąć przepisy o zakazie eksportu śmieci. Jednak w praktyce wiele ubrań jest zniszczonych lub zbyt niskiej jakości, by można je sprzedać. Eksport jest tańszy niż lokalna utylizacja w Europie, a istniejący rynek zbytu - jak Kantamanto - umożliwia dalszy obrót choćby niewielką częścią zawartości. Brakuje natomiast mechanizmów odpowiedzialności: firmy i pośrednicy przestają się interesować losem ubrań, gdy tylko opuszczą kontener.

Branża odzieżowa przyznaje, że problem istnieje, i deklaruje wsparcie dla przepisów o rozszerzonej odpowiedzialności producenta (EPR). M&S, George, H&M czy Zara twierdzą, że oferują programy zwrotu i recyklingu odzieży, jednak żadna z firm - poza Primarkiem - nie gwarantuje, że ich ubrania nie trafiają do Afryki. Z kolei mieszkańcy regionu wskazują, że jeszcze kilka lat temu obszary te były pełne dzikiej przyrody, ale dziś są zanieczyszczone, cuchnące i zamieszkiwane przez chmary komarów. Lokalne władze przyznały, że nadzorują nowe wysypisko Akkaway, mimo że jego lokalizacja łamie przepisy ochrony środowiska i konwencję Ramsarską.

Warto dodać, że o ile artykuł jest o Wielkiej Brytanii, to problem dotyczy całej Europy i też innych regionów Afryki. Dlatego przedstawiciele ghanijskich sprzedawców zawitali w Brukseli, by walczyć o swoje i wspomnianą wyżej regulację EPR.

W ramach ciekawostki trochę obok tego tematu, niedawno oglądałem mały dokument o tym dlaczego Czerwony Krzyż zamyka kontenery na ubrania w Niemczech. Jak stwierdziła pani, która się tym zajmuje, ponad 90% ciuchów nie nadaje się do ponownego użytku i na pewnym etapie cały proces sortowania i wywożenia odpadów po prostu przestał być opłacalny. W kontenerze, który otworzyli na wizji były nawet ubrania zaplamione krwią.

━━━─────────┄┄┄┄┄┄┄┄
ŹRÓDŁA
━━━━━━━━────────┄┄┄┄

* https://medicalxpress.com/news/2025-06-neighborly-brain-cerebral-cortex-networks.html
* https://www.theguardian.com/global-development/2023/may/31/stop-dumping-your-cast-offs-on-us-ghanaian-clothes-traders-tell-eu

━━━─────────┄┄┄┄┄┄┄┄
TAGI
━━━━━━━━────────┄┄┄┄
MOJE: #apwdndziwen #apwdnfeature
OGÓLNE: #ciekawostki #historia #nauka #niecodziennik #amerykapolodniowa #afryka #kultura #srodowisko

Zobaczyłem zdjęcie Andre Onany z prezydentem Burkina Faso. Nie można się oprzeć, że pan prezydent wpisuje się w schemat 😆
#pilkanozna #premierleague #manchesterunited #afryka #heheszki

16 czerwca:

* Międzynarodowy Dzień Rodzinnych Przekazów Pieniężnych
* Międzynarodowy Dzień Surfingu
* Dzień Blooma
* Dzień Dziecka Afrykańskiego
* Międzynarodowy Dzień Pomocy Dzieciom Afrykańskim

#nietypoweswieta #kalendarz #ciekawostki #afryka #surfing

Pekin złożył kolejną deklarację o pogłębianiu współpracy gospodarczej z Afryką. Tym razem w grę wchodzi całkowite zniesienie ceł dla 53 krajów kontynentu, które utrzymują stosunki dyplomatyczne z Chinami. Wyjątkiem jest Eswatini, jedyny kraj Afryki utrzymujący relacje z Tajwanem

„Korzyści płynące z usuwania rogów zdecydowanie przewyższają wszelkie koszty ekologiczne, których jesteśmy dziś świadomi" - twierdzi jeden z badaczy nosorożców. Obcinanie rogów uspokojonym nosorożcom za pomocą piły łańcuchowej było postrzegane przez obrońców dzikiej

Zanim władza przyznała się do winy, zanim zareagował parlament, ktoś musiał odważyć się spojrzeć ofiarom w oczy. Emily Hobhouse, samotna i niemile widziana, weszła do piekła stworzonego przez imperium, które uważało się za cywilizowane. Zamiast karabinu miała słowo i sumienie – i

Każdego 25 maja, upamiętniony jest Dzień Afryki. To dzień, kiedy można uczcić nie tylko różnorodność kulturową i bogactwo naturalne najbardziej zróżnicowanego kontynentu na świecie, ale także jego determinację do budowania dostatniej i zjednoczonej przyszłości. Historia Dnia Afryki

Wschodnia część Demokratycznej Republiki Konga zmaga się rozległą i katastrofalną powodzią, do której doprowadziły ulewne opady deszczu. Życie straciło już co najmniej 100 osób. Piątkowe opady deszczu były tak silne, że w dystrykcie Fizi z brzegów wystąpiła rzeka Kasaba, a wody

Wieloletnie badania szpaków wspaniałych w Afryce udowodniły, że ptaki te tworzą długotrwałe więzi społeczne bardzo przypominające ludzką przyjaźń. Osobniki  niespokrewnione pomagają sobie wzajemnie zwłaszcza w kwestiach związanych z wychowaniem potomstwa. [...] W wyniku

Mary Kingsley nie bała się kwestionować stereotypów i uprzedzeń. Chociaż angielska podróżniczka, etnografka i pisarka zmarła w młodym wieku, jej praca na zawsze zmieniła sposób, w jaki Zachód postrzegał Afrykę i jej mieszkańców. Fot. Portret fotograficzny Mary Kingsley z

5 maja:

* Dzień Bez Makijażu
* Światowy Dzień Higieny Rąk
* Dzień Walki z Dyskryminacją Osób z Niepełnosprawnością
* Dzień Europy
* Międzynarodowy Dzień Położnej
* Światowy Dzień Języka Portugalskiego
* Dzień Światowego Dziedzictwa Afryki

#nietypoweswieta #kalendarz #dziendobry #ciekawostki #makijaz #poloznictwo #afryka #niepelnosprawnosc

Newsy książkowe od Whoresbane'a!

HI:STORY, imprint Wydawnictwa Otwartego, ogłasza nową książkę historyczną. "Afrykańska historia Afryki. Od narodzin człowieka do niepodległych państw" Zeinab Badawi ukaże się 7 maja 2025 roku. Wydanie w twardej oprawie liczy 544 strony, w cenie detalicznej 79,99 zł. Poniżej okładka i krótko o treści.

Zbyt długo historia Afryki była przedstawiana przez pryzmat kolonializmu i niewolnictwa – teraz nadszedł czas, by poznać ją na nowo!

Zeinab Badawi, brytyjska dziennikarka i badaczka sudańskiego pochodzenia, przywraca Afryce należne miejsce w globalnej historii. Jako potomkini rdzennych Afrykanów sięga do korzeni kontynentu, by opowiedzieć jego historię tak, jak powinno się ją znać – bez filtrów zachodnich narracji.

Dzięki setkom rozmów, jakie autorka odbyła z historykami, archeologami i lokalnymi opowiadaczami, poznasz nieznane do tej pory fakty. Wyrusz w niezwykłą podróż przez tysiąclecia: od pierwszych ludzi przez starożytne cywilizacje i niezwykłych afrykańskich władców aż po walkę o wolność i tożsamość.

To nie jest kolejna książka o Afryce napisana z europejskiego punktu widzenia, ale historia opowiedziana z perspektywy tych, którzy ją tworzyli.

Odkryj prawdziwą historię Afryki – opowieść, która należy do nas wszystkich.

Wszyscy pochodzimy z Afryki, dlatego ta książka jest dla każdego.

#ksiazkiwhoresbane 'a - tag, pod którym chwale się nowymi nabytkami oraz wrzucam newsy o książkach
Chcesz mnie wesprzeć? Mój Onlyfans ( ͡° ͜ʖ ͡°) ⇒ patronite.pl/ksiazkiWhoresbane
#ksiazki #czytajzhejto #wydawnictwootwarte #historia #zeinabbadawi #afryka

Pierwszy w historii zakład produkcji żelaza o zerowej emisji w Afryce Południowej rozpoczął działalność. Namibia, wspierana przez UE i Niemcy, wyznacza kierunek dla całego kontynentu, łącząc innowację, rozwój i transformację energetyczną. W sercu Namibii, w zakładzie produkcyjnym

Na stole leży jasny plan, który przeniósłby władzę nad długiem z instytucji kolonialnych do bardziej reprezentatywnego organu. Unia Afrykańska (AU) ogłosiła rok 2025 Rokiem Reparacji. Papież ogłosił rok 2025 Rokiem Jubileuszowym, rokiem, w którym długi powinny zostać umorzone. A

Hejto misie, potrzebuję porady.
Niedługo będę odwiedzać Zanzibar i chcę w ten tydzień wypoczynkowy wycisnąć ile się da. Oczywiście interere mnie nurkowanie w Morzu Indyjskim (snorkling w sumie). Czy ktoś się zna na rzeczy i doradzi, na jakie maski patrzeć, czy w sumie płetwy mi się przydadzą czy zbędny bajer i może podpowie, czy kamerki wodoodporne mają sens i coś ciekawego nagram?
inne porady wycieczkowe do egzotycznego państwa też przyjmę!
zdjęcie dla uwagi
#turystyka #afryka #podroze #nurkowanie #morze

Siema, zna się ktoś tu może na #nigeria i mógłby polecić coś do poczytania o tamtym regionie? Poza tym ze mam odczucie ze to bardzo rozwijający się region Afryki to nie wiem zupełnie nic.

#afryka #podroze #geopolityka

Napięcia między Etiopią a Erytreą są tak silne, że w każdej chwili może między nimi wybuchnąć wojna. Na granicy już stoją armie - ostrzegł generał Tsadkan Gebretensae, były szef sztabu etiopskich sił zbrojnych. Generał Tsadkan, który obecnie jest wiceprezydentem Tymczasowej

Demokratyczna Republika Konga, kraj posiadający bogate zasoby cennych surowców, negocjuje z USA umowę. Miałaby ona zapewnić Amerykanom dostęp do minerałów. Propozycja wyszła ze strony afrykańskiego kraju. DRK oferuje prawa eksploracyjne, dotyczące między innymi miedzi, kobaltu i uranu

Dwóch polskich farmerów poszerza swoje gospodarstwo w Zambii, jednocześnie kontynuując działalność nad Wisłą. Skąd wybór Afryki i z jakimi trudnościami musieli się zmierzyć? Poznajcie ich historię. Pan Mariusz, rodzimy rolnik, zapragnął urzeczywistnić wizję gospodarstwa