#telcozhejto

Wczoraj natrafiłem na rozmowę Radia Naukowego o 6G. Przyznam, że mam bardzo ambiwalentny stosunek do sposobu, w który takie przedsięwzięcia jak właśnie Radio Naukowe, popularyzują naukę. Moim zdaniem te programy są pełne niedomówień, uproszczeń, nietrafionych analogii, które więcej szkodzą niż pomagają. No ale nie o tym.

Powiem wprost - trochę bałem się odsłuchać tej rozmowy. We względu właśnie na upraszczanie tematu. No ale muszę przyznać, że ta rozmowa jest o rząd wielkości gorsza niż się spodziewałem.
- Prowadząca jest zupełnie nieprzygotowana. Wywiad jest o wszystkim i o niczym - 6G, ej aje, kontrola ludzi w Chinach, ataki rakietowe na centra danych. Tak naprawdę to chyba najmniej tam jest 6G.
- Padają nieśmiertelne określenia jak "komutacja", "zdalne operacje chirurgiczne" czy "częstotliwości subteraherzowe dla 6G". Jak o tym po raz kolejny, to zbiera mnie na wymioty.
- Wnioskując po odpowiedzi na jedno pytanie, pani profesor nie ma zielonego pojęcia co to jest SS7.

Przejrzałem również trzy najczęściej cytowane publikację na IEEEXplore. Mówiąc delikatnie, nie jestem pod wrażeniem. Dodatkowo, jeśli dobrze zrozumiałem, to pani profesor spędziła w Poznaniu całą swoją karierę naukową.

Moim zdaniem ta rozmowa obnaża nie tylko (bez)sens takich pomysłów jak Radio Naukowe, ale również jak daleko niektórzy naukowcy (nie tylko polscy) są od tego robi przemysł.

https://www.youtube.com/watch?v=7Q_gH2lFUwY

#programowanie #programista15k #programista25k #programista30k #pasjonat15k #pracait #telcozhejto

Dzisiaj coś odrobinę innego - anteny widoczne z Kopca Kościuszki w Krakowie.

#telekomunikacja #telcozhejto #atencyjnaantena

Oooo! Tutaj się moje Internetu schowały!

#telcozhejto #atencyjnaantena

O kurła!? Take slicznotka!

9 różnych radio modułów, trzy duże panele antenowe (4r4t sądząc po liczbie connectorów) a nad nimi 3 małe anteny aktywne. Dodatkowo widoczne cyrkulator!

#telcozhejto #atencyjnaantena

Przechodziłem wczoraj obok i musiałem zrobić zdjęcie! Bardzo ładny zestaw antenowy.

#telcozhejto #atencyjnaantena

Takie cudo znalazłem przez przypadek w pracy. Aż się łezka w oku kręci.

#telekomunikacja #technologia #telcozhejto i trochę #pdk

Wiedzieliście, że Polska ma swój własny DCF77?!

Momentalnie na usta cisną się miliony pytań! A komu to potrzebne? Jak do tego doszło? Otóż okazuje się, że GUM prowadzi serwis e-Czas, którego jedną z części jest e-Czas radio.

Oczywiście, zamiast wykorzystać bardziej popularny DCF77, musieliśmy stworzyć własny protokół, który jest gorszy od DCF77. e-Czas gwarantuje dokładność synchronizacji poniżej (trochę analne stwierdzenie) 10ms, a błąd synchronizacji w DCF77 nigdy nie przekroczy 5.5us. Czyli mówimy tutaj mniej więcej o trzech rzędach wielkości różnicy, ale jak to było, nie będzie Niemiec pluł nam w twarz.

Odbiornik referencyjny jest zamieszczony na Githubie. Świetnie! Tja... Schemat w Eaglu z adnotacją, odsyłającą do schematu w KiCadzie. Okay, tylko dla kicadowej wersji nie ma PDFa, a mi nie chcę się ściągać specjalnie KiCada. RF frontend na scalaku, okay. DSP zrobione na lekko prehistorycznym PICu (mimo że projekt został wrzucony na Githuba w zeszłym roku, no ale może jest starszy). Z opisu odbiornika na stronie GUMu wynika, że demodulacja jest napisana w assemblerze. No okay, czyżby zabrakło mocy obliczeniowej i trzeba było ręcznie optymalizować kod? Tylko, że częstotliwość IF to 1kHz, a ten PIC może się kręcić do 40 MIPSów. A teraz najlepsze - kod źródłowy nie jest dostępny, tylko plik hex! Także ten...

W okolicach projektu oczywiście musieli się kręcić krótkofalarze. Jedną twarz nawet kojarzę.

#programowanie #programista15k #programista25k #pracait #telekomunikacja #radiokomunikacja #elektronika #telcozhejto

Tak się zastanawiam, czy byłby ktoś zainteresowany streamem na Twitchu jak programuję PRACHa w Pythonie?

#programowanie #programista15k #programista25k #pracait oraz #telcozhejto

Mam czasem niesamowity ubaw z 3GPP i całej społeczności związanej z sieciami komórkowymi.
1) Dawno, dawno temu, pojawił się pomysł na 5G.
2) 5G miało być rewolucyjne i korzystać z fal milimetrowych (ponieważ to w zakresie fal milimetrowych było najwięcej pasma dostępnego dla operatorów)
3) No ale, cytując klasyka, Andrzeju to j⁎⁎⁎ie ( ͡º͜ʖ͡º) Na samych falach milimetrowych nic nie będzie działało xD
4) Okay, dorzucimy normalne częstotliwości (poniżej 6GHz), nikt i tak się nie skapnie.
5) Nazwijmy normalne częstotliwości FR1 (frequency range) a fale milimetrowe FR2 (w okolicach 28GHz).
6) Połowa ludzi nazywa FR1 "sub-6G", bo wiecie, poniżej 6GHz. Ale nagle plot twist, 3GPP zmienia zdanie. Od teraz FR1 będzie do 7.125GHz (w sumie cholera wie dlaczego)! No ale ludzie nadal nazywają FR1 sub-6G, mimo że zakres częstotliwości sięga grubo powyżej 6GHz.
😎 Olaboga, FR2 nie działa, jest w cholerę drogie, nikt tego nie chcę i ogólnie tragedia! Kto by się tego spodziewał!?
9) No ale musimy coś wymyśleć. Wiem, zamiast fal milimetrowych użyjmy fal centymetrowych (w okolicach 10GHz). Tylko jak je nazwać. FR1 i FR2 są już zajęte... więc nazwiemy je FR3! No i co z tego, że w cholerę to nie intuicyjne. Przecież cały nasz spec jest nieintuicyjny!

#technologia #ciekawostki #telekomunikacja #telcozhejto #programowanie #programista15k #programista25k #pracait

Nie wiem czy słyszeliście, ale pracę nad 6G już trwają! Będziesz szybciej, lepiej, więcej! Dodatkowo ja słyszałem o rekinach (#pdk) Nie pytajcie mnie tylko, po co to komu, bo nikt tego nie wie. Ale w tak zwanym międzyczasie 3GPP zatwierdziło oficjalne logo 6G . Jak zwykle, chłopaki dali z siebie mocne 30%!

#technologia #ciekawostki #telekomunikacja #telcozhejto #programowanie #programista15k #pracait

Z czystej ludzkiej ciekawości, jakich zmian oczekujecie w kolejnej generacji sieci komórkowej?

#technologia #telcozhejto

Piękny, wspaniały, niepowtarzalny fragment speca 3GPP (3GPP TS 38.213)! Musiałem sobie na kartce sobie to rozrysować, żeby zrozumieć o co chodzi. I tak, ten paragraf to jest jedno zdanie!

#technologia #ciekawostki #telekomunikacja #telcozhejto #programowanie #programista15k #pracait

Standard z definicji ma być jednoznaczny, nie pozostawiać miejsca na interpretacje. Mówić wprost jak coś ma działać. Tymczasem dyskusja w 3GPP na temat kawałka speca
- zdecydowana większość firm twierdzi, że ten kawałek speca jest niejasny, musi zostać zmieniony tak żeby wprost mówił że trzeba zrobić X.
- jedna firma mówi, że ze speca wynika Y, ale faktycznie jest niejasny i wymaga zmiany.
- jeszcze inna firma mówi, że ze speca wynika wprost Z, wszystko jest jasne, a inni się w ogóle nie znają ( ͡°( ͡°͜ʖ( ͡°͜ʖ͡°)ʖ͡°) ͡°)

Najlepsze jest w tym wszystkim, że ten kawałek speca, poza zmianami redakcyjnymi, nie był dotykany od października 2018 roku. A ty, biedny robaczku jesteś na samym końcu tego wszystkiego i musisz się z tym wozić jak turecki sprzedawca dywanów.

!Co ja robię ze swoim życiem. Niech ktoś mnie przytuli!

#technologia #ciekawostki #telekomunikacja #telcozhejto #programowanie #programista15k #pracait

Dawno, dawno temu (a konkretnie w 1948 roku) Claude Shannon stwierdził, że maksymalna przepustowość kanału telekomunikacyjnego jest ściśle związana z dostępnym pasmem – im szersze mamy pasmo, tym więcej bitów możemy bezbłędnie przesłać w jednej jednostce czasu*. Już wtedy nie było to dla nikogo zaskoczenie, raczej tylko formalne potwierdzenie tego, o czym i tak wszyscy wiedzieli – pasmo było, jest i będzie jednym z najważniejszych parametrów systemów komunikacyjnych.

W systemach przewodowych (nie ważne czy elektrycznych, czy optycznych) całe dostępne pasmo jest „nasze”, nie musimy się z nikim innym dzielić. Dodatkowo, istnieje relatywnie prosty sposób na zwiększenie dostępnego pasma – wystarczy zainstalować jeszcze więcej kabli. Proste, prawda?

Ale oczywiście systemy bezprzewodowe to zupełnie inna bajka. Tutaj, niejako z definicji, pasmo jest współdzielone przez wszystkich możliwych użytkowników Po prostu fizyka mówi tak, a nie inaczej. Każdy może nie tylko nadawać / odbierać na określonej częstotliwości, ale również wykorzystać tyle pasma, ile tylko chce. No, tylko jest mały problem – z takim podejściem nic by nie działało, ponieważ każdy zakłócałby każdego, i mielibyśmy kompletną anarchię. Dlatego potrzebujemy krajowych regulatorów, takich jak amerykańska FCC, brytyjski Ofcom czy polski UKE. Licencjonują oni pasmo wybranym użytkownikom i gwarantują, że nikt inny nie będzie miał prawa z tego pasma korzystać. W zamian biorą naprawdę grubą kasę.

Wszystko fajnie, tylko że przez lata pasmo stało się naprawdę cenne – chętnych jest wielu (radio, telewizja, komunikacja satelitarna, lotnicza, morska, wojsko, sieci komórkowe), a dostępnych, „przyjaznych” częstotliwości coraz mniej Dlatego też w 5G pojawił się pomysł zagospodarowania wcześniej słabo wykorzystywanych fal milimetrowych – tak zwany Frequency Range 2 (FR2).

No tak, to jest klasyka gatunku w branży – nic nie jest w stanie nas powtrzymać, a szczególnie zdrowy rozsądek. FR2 nie było wykorzystywane wcześniej w telekomunikacji mobilnej, ponieważ wszyscy uważali to za niewykonalne. No ale teraz przezwyciężenie ewentualnych trudności miał ułatwić beamforming / beamstearing / massive MIMO. Trust me, I am an engineer. Będzie działać.

Z 5G jestem związany od 2016 roku. Pamiętam, jak na samym początku wszyscy eksperci twierdzili, że ta technologia będzie wykorzystywała tylko i wyłącznie FR2. Potem pojawił Non Standalone (NSA). Po prostu ktoś (chyba w Samsungu) poszedł po rozum do głowy i stwierdził, że 5G na samym FR2 za cholerę nie będzie działać i musimy mu pomóc wykorzystując LTE do przesyłania informacji kontrolnych. Takie rozwiązanie jest po prostu wspaniałe z punktu widzenia smartphona – musi być podłączony do LTE jak i 5G jednocześnie – wszystko jest bardziej skomplikowane, ale za to czas życia na baterii krótszy. Dodatkowo, wymaga to zmian w wielu innych miejscach – na przykład jeśli operator chciał wdrożyć u siebie 5G, musiał zaktualizować LTE do nowszej wersji wspierającej NSA. O innych problemach (i kosztach) związanych z budową analogowych frontendów smartphonów i egzotycznych półprzednikach, takich jak arsenek galu, już nie wspomnę.

Pojawił się również rewolucyjny pomysł – a co jeśli 5G zamiast FR2 będzie wykorzystywało bardziej przyjazne częstotliwości – Frequency Range 1 (pierwotnie do 6GHz, obecnie poniżej 7.125GHz). Mamy jeszcze trochę wolnego pasma w okolicach 3.5GHz, szału nie ma, ale powinno wystarczyć. W takim wypadku nie potrzebujemy żadnego NSA, wszystko staje się prostsze. No ale wracamy do punktu pierwszego – zdrowy rozsądek w tej branży jeszcze nikogo nie zatrzymał, a FR2 było jednym z „selling point” 5G. Wszyscy postawili na NSA + FR2. No, może prawie wszyscy, z wyjątkiem pewnej wioski Galów. To znaczy mojego chlebodawcy, tajwańskiej firmy MediaTek.

Największą siłą MTK jest „business development” – wyczucie rynku i idealne wpasowanie się w potrzeby swoich klientów. A klienci MTK nie chcieli NSA + FR2. Poza obawami o niezawodność, pojawiła się znacznie ważniejsza kwestia kosztów. Według analiz, wsadzenie samego FR2 do smartphona, miało być około 10 razy droższe niż wsadzenie wszystkiego innego (GSM, WCDMA, LTE, FR1) razem wziętego do kupy. Także życzę powodzenia. Dlatego MTK, skupił się na rozwoju FR1 (zarówno NSA jak i SA), a dopiero później wypuścił na rynek modemy wspierające FR2.

Fast forward kilka lat później – MTK jest liderem na rynku modemów, a deploymentów FR2 wciąż jest jak kot napłakał. Wisienką na torcie jest fakt, że pojawił się temat FR3, w okolicach 10GHz.

Shannon zdefiniował przepustowość kanału informacyjnego jako C = B log2(1 + S / (B * N)), gdzie B to dostępne pasmo. Jeśli policzymy sobie granicę z tego, zakładając, że B dąży do nieskończoności, okaże się, że jest pewien punkt, gdzie zwiększanie pasma przestaje zwiększać przepustowość.
Takie podejście ma jeden duży plus – pozwala wykorzystać core network LTE do obsługi użytkowników 5G.

#technologia #ciekawostki #telekomunikacja #telcozhejto #programowanie #programista15k #pracait

Z okazji sobotniego wieczoru opowiem wam jak w praktyce wygląda implementacja rzeczy związanych z sieciami komórkowymi. Celowo będę pomijał szczegóły techniczne, ponieważ osoby niezaznajomione z tematem (a takich tutaj jest większość) mogłyby się bardzo łatwo w tym wszystkim pogubić. Jeśli ktoś chciałby dowiedzieć się czegoś więcej, zapraszam do pytania w komentarzach.

0. Międzynarodową organizacją, która standaryzuje sieci komórkowe jest 3rd Generation Partnership Project (3GPP). Powstała 26 lat temu z okazji trzeciej generacji sieci mobilnych i tak już sobie została. W międzyczasie stworzyła standardy dla czwartej (Long Term Evolution - LTE) oraz piątej (New Radio - NR) generacji. Na przestrzeni lat miała kilku konkurentów, między innymi organizację o nazwie 3GPP2 (kreatywne, prawda?), ale nikomu nie opłacało się wspieranie kilku różnych specyfikacji. Dlatego wszystko inne umarło śmiercią naturalną.
W skład 3GPP wchodzą delegaci firm (niekoniecznie bezpośrednio) związanych z sieciami komórkowymi, takich jak – Nokia, Ericsson, Qualcomm, Samsung, MediaTek i w cholerę innych.
Standardy sieci komórkowych ciągle ewoluują. Zachowanie wstecznej kompatybilności jest jednak bardzo ważne. Więc nowe zmiany to zwykle dodawanie ficzurów i ujednoznacznianie wcześniejszych zapisów.

1. Jedną z myśli przewodnich przyświecających stworzeniu 5G, było stworzenie „bardziej elastycznego” standardu, tak żeby operatorzy mogli go z łatwością dostosować do swoich wymogów. Na papierze to brzmi wspaniale! No ale jedyną elastyczną rzeczą, która działa w praktyce jest guma w gaciach, a operatorzy zwykle nie wiedzą co robią i używają tylko jednej konfiguracji w całej sieci.

2. Oczywiście na samym wstępie nie obyło się bez wpadek, takich jak PRACH format A1. Ten paździerz po prostu nie ma prawa działać, ale zanim 3GPP sobie to uświadomiło, znalazł się w standardzie i nikt teraz za bardzo nie wie jak go usunąć. Oczywiście, nikt go również nie używa, więc mamy martwy kawałek specyfikacji.

3. No ale bardziej na poważnie – bardziej elastyczny standard oznacza bardziej skomplikowany standard i więcej corner casów. Po stronie sieci nie jest to aż taki duży problem. gNB (stacje bazowe w New Radio) zwykle mają więcej mocy obliczeniowej niż UE (w dużym uproszczeniu smartphony). Poza tym, dostawcy sprzętu sieciowego zwykle sobie wybierają ficzury, które chcą wspierać.

4. Po stronie UE jest zupełnie inaczej – przede wszystkim UE jest cost-sensitve, dlatego dysponuje mniejszą mocą obliczeniową. Poza tym, UE ma działać wszędzie, dlatego musi wspierać zdecydowaną większość ficzurów. Nie wszystkie, ponieważ wspierać wszystkiego się po prostu nie da. Dlatego taki „elastyczny standard” jest lekkim zabójstwem.

5. Fast forward 5 lat później, mamy dojrzałe New Radio, wszystko jest pięknie i w ogóle. Tylko, że jest pewien kawałek standardu, który stwarza notoryczne problemy wszystkim dostawcą sprzętu sieciowego. Wszystkim! To oczywiście corner case wynikający z bardzo elastycznego speca. Teoretycznie jest wprost napisane „UE does not expect”, więc przynajmniej wiadomo, że ten corner case nigdy nie powinien się wydarzyć w praktyce. No, ale z niejasnych powodów wydarza się, w dodatku dość często. W końcu pada propozycja (Change Request - CR), aby ten problem rozwiązać!

6. Świetnie, tylko że rozwiązaniem ma być uelastycznienie elastycznego standardu. Także ten. Szczerze, jak po raz pierwszy to zobaczyłem, to włos na plecach mi się zjeżył. Wiedziałem, jak bardzo kosztowna będzie to zmiana z punktu widzenia implementacji oraz że zamieni kawałek kodu, który już teraz jest wielką maszyną zgadująco – losującą, w jeszcze większy ulep (ponieważ po prostu lepiej tego nie da się zaimplementować). Poza tym, uważałem że obecny standard jest już wystarczająco elastyczny i problem można rozwiązać odpowiednio dobierając parametry.

7. Dlatego zaangażowałem się w dyskusję z delegatami do 3GPP. Po długiej mailowej dyskusji przyznano mi rację – tak, teoretycznie ta zmiana nie jest potrzebna. Ale rozwiązanie problemu za pomocą zmiany konfiguracji byłoby dla dostawców sprzętu sieciowego, uwaga, trudne. Dlatego 3GPP zdecydowało wprowadzić tę zmianę. A ty się człowieku męcz!

Wiem, że nie tylko ja tutaj zajmuję się zawodowo sieciami komórkowymi, więc zapraszam kolegów z branży do podzielenia się swoimi historiami.

#technologia #ciekawostki #telekomunikacja #telcozhejto #programowanie #programista15k #pracait

Święta, święta i po świętach - a tymczasem kwantowa teoria informacji nie będzie czekać!

#technologia #ciekawostki #telekomunikacja #telcozhejto #fizyka i trochę #matematyka