Nobel z fizjologii i medycyny 2026. Nagrodzono trzech naukowców: Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel m.in. za optygenetykę

5 października Komisja Noblowska przyznała Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny. Otrzymali ją Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel za odkrycia dotyczące sterowanych światłem kanałów jonowych i optogenetyki.

Znamy laureatów Nagrody Nobla w 2026 r. Tak zapisali się na kartach nauki

Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel są uznawani za twórców optogenetyki, jednej z najbardziej przełomowych metod współczesnej neuronauki. Technika ta pozwala precyzyjnie kontrolować aktywność komórek nerwowych za pomocą światła, otwierając zupełnie nowe możliwości badania funkcjonowania mózgu.

Peter Hegemann i Georg Nagel odkryli oraz scharakteryzowali światłoczułe białka występujące w algach, w tym kanałorodopsyny (channelrhodopsins). Te specjalne kanały jonowe reagują na światło, umożliwiając kontrolowanie aktywności komórek. Karl Deisseroth wykorzystał te odkrycia, łącząc światłoczułe białka z nowoczesnymi technikami inżynierii genetycznej. Dzięki temu możliwe stało się precyzyjne aktywowanie lub wyciszanie wybranych neuronów w żywych organizmach za pomocą impulsów świetlnych.

Metoda ta zrewolucjonizowała badania nad funkcjonowaniem mózgu, pozwalając naukowcom śledzić rolę konkretnych komórek nerwowych w procesach takich jak pamięć, emocje, uczenie się czy kontrola ruchu. Przyczyniła się również do lepszego zrozumienia mechanizmów chorób neurologicznych i psychiatrycznych.

Znaczenie tych odkryć zostało docenione licznymi prestiżowymi wyróżnieniami. Deisseroth, Hegemann i Nagel są laureatami m.in. The Brain Prize oraz Nagrody Laskera, często uznawanej za jedno z najważniejszych wyróżnień poprzedzających Nagrodę Nobla.