#astronomia

Saturn to gazowy olbrzym, szósta planeta Układu Słonecznego licząc od Słońca i druga co do masy oraz wielkości – ustępuje jedynie Jowiszowi. W marcu 2025 roku znanych było aż 274 jego naturalnych satelitów, co czyni go planetą z największą liczbą księżyców.

Jednak prawdziwe piękno Saturna, jego nocnej strony i rozległych, złożonych pierścieni, nie może być uchwycone przez teleskopy znajdujące się na Ziemi ani w jej pobliżu. Takie instrumenty mogą obserwować jedynie oświetloną, dzienną stronę planety. Wyjątkowy obraz Saturna z jego nocną stroną, rzucającą cień na system pierścieni, został uchwycony przez sondę Cassini – automatyczną sondę pochodzącą z Ziemi, która przez 13 lat badała tę planetę z bliska.

Cassini zakończyła swoją misję 15 września 2017 roku, zanurzając się w atmosferze gazowego olbrzyma. Zaledwie dwa dni wcześniej wykonała serię zdjęć, które po złożeniu w mozaikę dały niezwykły widok Saturna – widok niemożliwy do uzyskania z żadnego innego miejsca niż przestrzeń w pobliżu samej planety. Ten obraz pozostanie wyjątkowy do czasu, gdy w przyszłości kolejna sonda wyruszy z Ziemi w kierunku Saturna.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

NGC 6744 (także PGC 62836) – spiralna galaktyka w gwiazdozbiorze Pawia, oddalona o ok. 30 milionów lat świetlnych. Odkryta 30 czerwca 1826 roku przez Jamesa Dunlopa. Jest niemal dwukrotnie większa od Drogi Mlecznej, a jej wygląd wskazuje, jak mogłaby wyglądać nasza Galaktyka widziana z zewnątrz.

Jest piękna!

#kosmos #astronomia #nauka #ciekawostki

Prof. Avi Loeb, znany z niekonwencjonalnych hipotez astronom z Uniwersytetu Harvarda, znów daje o sobie znać. Tym razem powodem zamieszania jest kometa 3I/ATLAS. Jego zdaniem może to być statek obcych. Kometa 3I/ATLAS została odkryta 1 lipca 2025 r. przez teleskop ATLAS w Chile i podobnie jak słynna

Pierścień, ale nie jedyny i nie rządzi

#apod na dziś
https://www.astrobin.com/jk9lev/
autor: Nico Carver - Pan do którego mam ogromny szacunek, bo jego kanał youtube NebulaPhotos wprowadzał mnie w tajniki astrofotografii, sprzętu i obróbki zdjęć https://www.youtube.com/c/nebulaphotos

Mgławica Pierścień, M57 lub NGC 6720 to druga poznana człowiekowi mgławica planetarna. Ten rodzaj chmur świecącego gazu (i pyłu) powstaje w wyniku odrzucania przez gwiazdę zewnętrznych warstw, kiedy to gwiazda zaczyna umierać i kończy się jej materiał do syntezy jądrowej. Sama zamienia się zazwyczaj w białego karła i tak sobie tkwi w środku swoich odchodów.

Nie inaczej jest tym razem. W centralnym punkcie Pierścienia mamy gwiazdę HD 175353, odkrytą w roku 1800 roku (21 lat po odkryciu samej mgławicy). Teraz wielkości planety, jest pozostałością podobnej, jednak prawdopodobnie nieco masywniejszej od Słońca gwiazdy. Teraz temperatura gwiazdy sięga 100 tysięcy K, jednak wkrótce zacznie stygnąć, świecąc jako biały karzeł przez kilka miliardów lat, po czym zakończy swój żywot jako czarny karzeł.

Co do samej mgławicy (z pomocą Wikipedii): Obecnie przyjmuje się, że M57 znajduje się w odległości około 2,3 tys. lat świetlnych od Ziemi i zbliża się z prędkością 19,2 km/s. Czyli według moich obliczeń, doleci do nas za 36 266 400 lat. To w sumie całkiem niedługo. To znaczy doleciałaby, ale do tego czasu pewnie już dawno się rozpierzchnie i gdzieś w okolicy krążyć będzie tylko jakiś karzeł.
Wymiary rzeczywiste to ok. 1,9 na 1,3 roku świetlnego. Znając aktualne wymiary obserwowane i szybkość ekspansji wiek mgławicy można z grubsza oszacować na około 6-8 tysięcy lat. Prędkość ekspansji mgławicy szacuje się na 20–30 km/s (prędkość ekspansji nie uwzględniona w obliczeniach z poprzedniego akapitu).

A co do samego zdjęcia, mamy tutaj całkiem oryginalne przedstawienie mgławicy. Użyta sostała kamerka mono i filtry wąskopasmowe, ale oprócz klasycznych Wodór-Tlen-Siarka, autor użył jeszcze filtru Argonu (AR III). I tak za kolorystykę odpowiadają:
Mgławica: [OIII] = Niebieski, [ArIII] = Zielony, [SII] = Żółty, Ha = Czerwony
Niebo i galaktyki: Ha = Czerwony, [OIII] = Zielony, [OIII] = Niebieski
Gwiazdy: [ARIII] = Czerwony, [OIII] = Zielony, [OIII] = Niebieski

Łączny czas zebranego materiału na zdjęcie to 6 godzin 55 minut - wow, efekt niesamowity przy tak "krótkim" czasie!

#astronomia #astrofotografia

Ciekawostki o Marsie, których mogliście nie znać:

* na Marsie znajduje się największy wulkan w Układzie Słonecznym, Olympus Mons

* Mars posiada dwa małe księżyce, Fobos i Deimos. Są one prawdopodobnie złapanymi przez Marsa asteroidami, które przy nim zostały

* niektórzy uważają, że na Marsie obecnie trwa Epoka Lodowcowa z powodu zlodowacenia, ale według naukowców Epoka Lodowcowa na Marsie już się skończyła (a było ich tam ponoć kilka)

* na powierzchni planety szaleją burze piaskowe trwające miesiącami

* grawitacja Marsa jest dużo słabsza niż grawitacja Ziemi i wynosi jedynie 3.73 m/s²

* "MARS" od tyłu to "SRAM"

* atmosfera Marsa jest około 100 razy rzadsza niż atmosfera Ziemi

* dzień na Marsie trwa 24.6 godziny, czyli niewiele więcej niż dzień na Ziemi. Natomiast rok marsjański to 687 ziemiańskich dni.
#ciekawostki #kosmos #astronomia #nauka #gruparatowaniapoziomu #astrofotografia

Nie wiem czy już wiecie czy nie, bo news sprzed miesiąca, ale ja nie wiem czy ktoś się wami opiekował pod moją nieobecność. Więc dla pewności że wiecie, to wam powiem :v

W czerwcu, w obserwatorium im. Very C. Rubin w Chile, rozpoczął pracę nowy teleskop Simonyi Survey Telescope. Jest to rewolucyjne urządzenie, które może przysłużyć się nam w podobnym stopniu (albo i bardziej) jak teleskop Hubble'a!
Sprzęt zbudowany z myślą o badaniu ciemnej materii (btw. Pani Vera Rubin była pionierką w tych badaniach) i bardzo odległego kosmosu w ogóle, ale:

Pierwsza 10-godzinna obserwacja z nowego teleskopu pozwoliła odkryć 2104 (DWA TYSIĄCE STO CZTERY) NOWYCH asteroid w naszym Układzie Słonecznym

2k nowych asteroid przy pierwszej obserwacji. Poszukiwacze komet-amatorzy chyba stracili już robotę :v

Spytacie może jak to możliwe? Ma badać odległe galaktyki i patrzeć w siną dal na struktury rozciągające się na setki tysięcy lat świetlnych, a tu odkrycia malutkich kamyków w naszym najbliższym sąsiedztwie?
Ano, LSST (inna nazwa teleskopu) jest wyjątkowy pod względem konstrukcji: posiada (skomplikowany) system trzech luster, z których główne ma 8,4 metra średnicy, drugie 3,4m a trzecie 5m. Odejmując powierzchnię zasłanianą przez drugie i trzecie lustro, wciąż otrzymujemy obraz jak z ponad 6-metrowego niezasłanianego lustra. Spore bydle. Konstrukcja na zdjęciu nr 3

A do tego o "malutkiej" ogniskowej, zwłaszcza jak na swój rozmiar - ok. 10 metrów, co przekłada się na światłosiłę mniej więcej f/1.2. Czyli pole widzenia tego teleskopu to 3.5 stopnia. Czyli dla uzmysłowienia: tyle, ile 7 księżyców w pełni w rzędzie :v Zdj numer 4

Filmik przedstawiający proces odkrywania asteroid i gdzie się znajdują (stamtąd zrobiłem screenshoty 1 i 2) https://rubinobservatory.org/gallery/collections/main-gallery/5iqj02kcs14lt24j845a58n15p

Do tego sprzęt wyposażony w super czułe i precyzyjne kamery, a montaż teleskopu też (a jakże) rewolucyjny - pozwala na szybkie przesuwanie teleskopu i zmianę miejsca obserwacji, dzięki czemu LSST może robić regularne przeglądy nieba (i pewnie odkrywać kolejne tysiące asteroid). A gdy się skupi na czymś odległym, to jakość też 4k ultra hd - zdjęcie nr 5
Polecam zajrzeć na stronę https://rubinobservatory.org/news/rubin-first-look/cosmic-treasure-chest bo jest tam interaktywna mapa i można naprawdę sporo przybliżyć :grinning:

Generalnie o teleskopie i zdjęciach można poczytać na stronie obserwatorium
https://rubinobservatory.org/gallery/collections/first-look-gallery

#astronomia #nauka #kosmos #ciekawostki

Dziś znów klasyka.

Filary Stworzenia to ogromne kolumny gazu i pyłu znajdujące się w centrum Mgławicy Orzeł w gwiazdozbiorze Węża, około 6 500 lat świetlnych od Ziemi. Ich wysokość dochodzi do 4 lat świetlnych, a głównym składnikiem jest wodór. Struktury te zostały odkryte w 1920 roku, a ich słynne zdjęcie wykonał Kosmiczny Teleskop Hubble’a w 1995 roku. Filary pełnią rolę kosmicznego „żłobka”, w którym rodzą się nowe gwiazdy – gaz i pył zagęszczają się pod wpływem grawitacji, tworząc protogwiazdy. Jednocześnie promieniowanie pobliskich młodych gwiazd powoduje erozję słupów, przez co materia z czasem wyparowuje. Ostatecznie oznacza to, że Filary Stworzenia znikną, ustępując miejsca nowym gwiezdnym formacjom.

Poniższe zdjęcie to połączenie obrazów z HST i JWST

#kosmos #nauka #ciekawostki #astronomia

Nie mogę dodać jako znalezisko:

https://gazetawroclawska.pl/nad-wroclawiem-przelecial-kosmiczny-meteor-zobaczcie-nagranie-spadajacego-superbolidu/ar/c1p2-27813207

#astronomia #nauka #kosmos

Dziś klasyka wśród obiektów astronomicznych – Mgławica Oriona (M42), najjaśniejsza mgławica dyfuzyjna widoczna gołym okiem. Leży w gwiazdozbiorze Oriona, tuż poniżej jego Pasa, w odległości ok. 1344 lat świetlnych. To najbliższy Ziemi obszar formowania się gwiazd, o średnicy ok. 30 lat świetlnych.
Jest częścią Obłoku Molekularnego w Orionie i od lat stanowi jeden z najczęściej badanych obiektów – zarówno z Ziemi, jak i z kosmosu. W jej obrębie zaobserwowano m.in. dyski protoplanetarne, brązowe karły oraz dynamiczne przepływy gazu.

#kosmos #astronomia #nauka #ciekawostki

#polska #astronomia #astronautyka #memy

3I/ATLAS jest trzecim odkrytym obiektem pochodzacym SPOZA NASZEGO UKŁADU SŁONECZNEGO.
Dwa poprzednie międzygwiezdne ciała odkryte w Układzie Słonecznym to 1I/'Oumuamua o kształcie cygara, zaobserwowany w 2017 roku, oraz pozornie hybrydowy obiekt asteroida/komet 2I/Borisov, wykryty dwa lata później w 2019 roku.

Badacze analizowali zachowanie komety, gdy zbliżała się do naszego Słońca. Jej gwałtowne i nagłe rozpadnięcie się zostało wywołane przez sublimację bardzo lotnych lodów, takich jak zamrożony tlenek węgla, co sugeruje, że był to nieskazitelny obiekt, nigdy wcześniej nieogrzewany przez żadną gwiazdę.

https://www.space.com/astronomy/asteroids/interstellar-invader-comet-3i-atlas-is-packed-with-water-ice-that-could-be-older-than-earth

https://arxiv.org/pdf/2507.14916

#apod #astronomia #ciekawostki

NGC 281, znana także jako Mgławica Pacman, Sharpless 184 lub IC 11, to mgławica emisyjna typu H II (rozległe, zjonizowane obłoki gazu, głównie wodoru, w których tworzą się nowe gwiazdy.) położona w konstelacji Kasjopei, około 9500 lat świetlnych od Ziemi, w ramieniu Perseusza. Odkryta została 16 listopada 1881 roku przez Edwarda Barnarda.

Źródło i prawa autorskie: Malcolm Loro

#kosmos #astronomia #ciekawostki #nauka

NGC 1365 to podwójnie poprzeczkowa galaktyka spiralna oddalona o około 56 milionów lat świetlnych. Znajduje się w gwiazdozbiorze Pieca. Odkrył ją szkocki astronom James Dunlop 2 września 1826 roku.

Zdjęcie wykonana przez JWST w świetle podczerwonym.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

Nowo odkryty obiekt 3I/ATLAS to trzeci w historii potwierdzony przybysz spoza Układu Słonecznego. Jego trajektoria i właściwości zaskakują naukowców, a samo odkrycie rodzi pytania nie tylko o pochodzenie obiektu, ale również o naszą gotowość do reagowania na podobne zjawiska. Stał się impulsem do

Mgławica Trąba Słonia (IC 1396A) – niesamowity obszar narodzin gwiazd w gwiazdozbiorze Cefeusza, 2400 lat świetlnych od Ziemi.
Jej charakterystyczny kształt powstał pod wpływem promieniowania masywnej gwiazdy HD 206267, które jonizuje i spręża chmury gazu, prowadząc do tworzenia nowych protogwiazd. W środku skrywają się bardzo młode gwiazdy – niektóre mają mniej niż 100 tys. lat.

#kosmos #astronomia #nauka #ciekawostki

Mgławica Koński Łeb (znana również jako Barnard 33 w obrębie mgławicy emisyjnej IC 434) to jedna z najbardziej rozpoznawalnych ciemnych mgławic na nocnym niebie. Znajduje się w konstelacji Oriona i została odkryta w 1888 roku przez Williaminę Fleming.
Położona tuż poniżej Alnitaka – najbardziej na wschód wysuniętej gwiazdy Pasa Oriona – stanowi część rozległego Kompleksu Obłoków Molekularnych Oriona. Jej odległość od Ziemi szacuje się na około 1500 lat świetlnych, a średnica wynosi około 3,5 roku świetlnego.
Charakterystyczny czerwony blask, widoczny wokół Mgławicy Koński Łeb, pochodzi od świecącego gazu wodorowego znajdującego się głównie za nią. Sama mgławica zawdzięcza swoją ciemność gęstej warstwie pyłu kosmicznego, która skutecznie blokuje światło położonych za nią jaśniejszych obiektów. To właśnie kontrast między ciemnym sylwetkowym kształtem Barnard 33 a świecącym tłem IC 434 sprawia, że Mgławica Koński Łeb wygląda jak wyłaniająca się z otchłani głowa konia.

#nauka #kosmos #astronomia #ciekawostki

Uran jest cieplejszy niż przypuszczano

https://science.nasa.gov/science-research/planetary-science/nasa-oxford-discover-warmer-uranus-than-once-thought

#apod #astronomia

NGC 206 to jasna chmura gwiazd w Galaktyce Andromedy i najjaśniejsza tego typu struktura widoczna z Ziemi. Odkrył ją William Herschel w 1786 roku. NGC 206 jest także jednym z największych obszarów formowania się gwiazd w Grupie Lokalnej.

#astronomia #kosmos #ciekawostki #nauka

Messier 4 (M4, NGC 6121) to gromada kulista w gwiazdozbiorze Skorpiona, oddalona o 7200 lat świetlnych od Ziemi. Odkryta w 1746 roku przez Philippe Loysa de Chéseaux, a w 1764 wpisana do katalogu Messiera, jest jedną z najbliższych gromad tego typu. Gromada M4 jest łatwo dostrzegalna na niebie, ujrzeć ją można w odległości 1,3° na zachód od jasnej gwiazdy Antares.

#kosmos #astronomia #nauka #ciekawostki

To już 56 lat temu.
#astronomia #ksiezyc