Astronomia

26 sierpnia 1981 – Amerykańska sonda Voyager 2 zbliżyła się na najmniejszą odległość do Saturna (101 tys. km od szczytów chmur).

Dzisiaj przeniesiemy się w przestrzeń kosmiczną o około 90 lat świetlnych od Ziemi.
Na miejscu będzie nam dane poznać wyjątkową egzoplanetę, która z wyglądu przypomina naszego Neptuna z układu słonecznego.

TOI-1231 b - bo taką ona nosi nazwę, odkryta została 3 czerwca 2021 roku - tak, jest to świeże odkrycie astronomiczne!

Jej masa wynosi 15,4 mas Ziemi, okrąża gwiazdę typu M, mówiąc inaczej planeta okrąża czerwonego karła w czasie 24,2 dni.

Astronomowie przypuszczają, że jest to gazowy świat, podobny do Neptuna, z bogatą potencjalnie atmosferą. Warto tutaj zaznaczyć również, że planeta ogrzewa się według ziemskich standardów w 57 stopniach Celsjusza.

A co z czerwonymi karłami?
Czerwone karły przede wszystkim, jak można się domyślić po nazwie.. są mniejsze, mniej jaśniejsze, ale żyją dłużej i ewoluują powoli niż gwiazdy wielkości naszego słońca.
Można je rozpoznać po typie widmowym typu K, M tudzież w rzadkich przepadkach L. W tym przypadku TOI-1231 b okrąża gwiazdę o typie widmowym M, które sam typ obejmuje liczny zbiór gwiazd o czerwonej barwie powierzchni.

Choć TOI-1231 b okrążą swojego czerwonego karła na bardzo bliskiej orbicie, to temperatura jej powierzchni pozostaje stosunkowo chłodna, ma to uzasadnienie w tym, iż sama gwiazda pozostaje po swojej "chłodniejszej" stronie.

Jak wiadomo astronomom, egzoplaneta nie nadaje się do zamieszkania, ale może dostarczyć wielu ceny odpowiedzi oraz możliwość zbadania składu atmosfery takiej planety. Pozyskane dane i obserwację pozwolą na porównanie innych tego typu światów ze sobą przynosząc potencjalnie głęboki wgląd w skład i powstawanie egzoplanet i układów planetarnych, w tym nawet naszego.

Kto odkrył TOI-1231 b?
Odkrycia dokonał międzynarodowy zespół astronomów kierowany przez Dr Jennifer Burt, badaczkę egzoplanet z NASA JPL oraz Profesor Dianę Dragomir, badaczkę egzoplanet z Uniwersytetu Nowego Meksyku.

Odkryciu przysłużyło się również TESS - Transiting Exoplanet Survey Satellite inaczej mówiąc teleskop kosmiczny, który został wprowadzony na orbitę 18 kwietnia 2018 roku, zaprojektowano go w celu wyszukiwania planet pozasłonecznych metodą tranzytu. Satelita jest częścią Programu Explorer i warto tutaj wspomnieć, ze jest również następcą teleskopu Keplera.

Źródła:
https://exoplanets.nasa.gov/exoplanet-catalog/7864/toi-1231-b/
https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C78107%2Csatelita-tess-odkrywa-nowe-swiaty.html
nasa.gov

"Kto wczesnym rankiem wstaje temu budzące się słońce promieniami po twarzy daje"

I taką klasyczną maksymą chciałbym zacząć dzisiejszy post, w którym opowiem Wam co nieco o naszym pięknym słońcu.

29 kwietnia 2015 roku NuSTAR, Hinode i Solar Dynamics Observatory zauroczeni naszą gwiazdą, z ciekawością wpatrywały się w jej powierzchnie, próbując dostrzec i udokumentować wszelakie tajemnicę rozbłysków naszego słońca.
Warto tutaj zwrócić uwagę na wyróżniające się rozbłyskujące aktywne rejony, które są świetnie widoczne na poniższym zdjęciu.

Czym są te rozbłyskujące rejony na słońcu?
Są to bardzo aktywne rejony, które zawierają materię rozgrzaną do kilku milionów stopni Celsjusza. Ogromna temperatura, prawda?

Wszystkie dane, które zostały oznaczone kolorami - opisane poniżej - wskazują najbardziej aktywne energetycznie miejsca na powierzchni naszej gwiazdy.
Warto tutaj wspomnieć o tym, że podczas obserwacji wybuchały mikro rozbłyski, które są mniejszymi wersjami większych rozbłysków, ale to własnie mikro rozbłyski szybko uwalniają energię i podgrzewają materiał w obszarach aktywnych.

Niebieskie rejony zostały uchwycone przez Nuclear Spectroscopic Telescope Array, skrótowo nazywanym - NuSTAR, nisko energetyczne promienie rentgenowskie widoczne na zdjęciu jako zielony kolor - widzimy dzięki japońskiej sondzie Hinode, zaś światło ekstremalnie fioletowe, podziwiamy dzięki Obserwatorium Dynamiki Słonecznej - skrótowo nazywanym - SDO.

Źródła:
:camera: NASA/JPL-Caltech/GSFC/JAXA

Największy równocześnie w układzie słonecznym i w grupie księżyców galileuszowych - lodowy księżyc Jowisza.

Kto odkrył ten księżyc?
Jak wspomniałem we wstępie, ten największy księżyc Jowisza został odkryty przez samego Galileusza, który dostrzegł ją poprzez soczewkę lunety własnej konstrukcji. Ganimedes został odkryty 11 stycznia 1610.

Skąd pochodzi nazwa tego księżyca?
Ganimedes to mitologiczny, grecki kochanek boga Zeusa.

Zdjęcie tego uroczego lodowego księżyca możemy podziwiać dzięki sondzie Juno, która gościła obok Jowisza 20 lipca 2021 roku. Juno na pokładzie ma zainstalowany instrument o nazwie Jovian Infrared Auroral Mapper (JIRAM), który miała za zadanie stworzyć najnowszą mapę Ganimedesa.
Sama mapa powstawała w podczerwieni, łącząc dane uzyskane podczas przelotów sondy Juno.
Obserwacje wykonane przez JIRAM, który „widzi” w podczerwieni niewidocznym dla ludzkiego oka, dostarczają nowych informacji na temat Ganimedesa, jego lodowej skorupy oraz składu oceanu płynnej wody pod powierzchnią wspomnianej wcześniej skorupy.

JIRAM został zaprojektowany tak aby przechwytywał światło podczerwone wychodzące z głębi Jowisza, badając warstwę pogodową od 50 do 70 kilometrów poniżej wierzchołków chmur.
Sam instrument może być również używany do badania księżyców Io, Europa, Ganimedes i Callisto, które nazywane są również zbiorczo księżycami Galileusza na cześć ich odkrywcy.

Imponujące, prawda?

Źródła:
:camera: NASA/JPL-Caltech/SwRI/ASI/INAF/JIRAM

Wybaczcie, że dzisiaj nie będzie dłuższej kosmicznej opowieści.
Taka opowieść na pewno pojawi się w nadchodzący weekend.
Nie chcę zdradzać szczegółów, ale i tym razem będę opisywał ciekawe wydarzenie które miały miejscem daleko od nas, zapisując się na kartach kosmicznych historii oraz badań, które choć w niewielkim stopniu, mogą nas przybliżyć do poznania kolejnych 'cząstek' wszechświata.

Pierścienie Saturna jak i sam Saturn są niesamowicie fascynując, Są tak piękne i urokliwe, że mógłbym godzinami wpatrywać się w fotografię pochodzące z przelatujących nieopodal sond kosmicznych, zachwycać się urokami planety, które potrafią pobudzić i rozpalić wyobraźnie do granic możliwości.

Specjalnie wspomniałem o sondach, które od lat zabierają nas do niesamowitych światów, które swoimi szklanymi oczami zatrzymują w kadrze i podgadają nieziemskie, chłodne, gorące oraz zabójcze światy, ponieważ chcę wspomnieć o jednej z nich. O tej, która przypatrywała się Saturnowi przez 13 lat.

Sonda Cassini-Huygens, bo to właśnie o niej wspominałem wcześniej i to dzięki niej możemy podziwiać cudowne oblicza Saturna, jego pierścieni oraz księżyców.
Pokrótce opisywałem już ja dawniej na hejto, warto wiedzieć, że jej misja trwała 20 lat z czego 13 lat przebywała na orbicie Saturna i dostarczyła wiele ciekawych danych.

Źródło: nasa.gov

Burze to jedno, ale dawno nie zaglądałem dalej niż wierzchołki chmur na niebie.

Kosmos ma swoje dziwy. swoje kolizje, eksplozje, czarne dziury, wiele zachowań, zawsze w tej pędzącej, ciemnej, okrytej ciszą przestrzeni jednak coś się dzieje. Tak jak w przypadku galaktyki, o której opowiem w dalszej części mojego wpisu.

Ale najpierw.. wyobraźcie sobie, że na kursie bezpośrednio kolizyjnym są dwie piękne galaktyki spiralne. Po pewnym czasie dochodzi do kolizji, no i mamy "BENC", stało się. Dwie galaktyki złączyły się, ich spiralne ramiona, skomplikowane, piękne wzory zostały trwale uszkodzone i zakłócone. Już nigdy nie będą wyglądały tak jak wcześnie.

Gdy spojrzycie na zdjęcie, które Wam pokazuję, to dojrzycie własnie wynik takiej kolizji. Niby już nie to samo, ale nadal pięknie. NGC 34 prezentuję się jak nieziemskie, bioluminescencyjne stworzenie z głębi oceanów, jak coś niemalże fantastycznego.

Spójrzcie na centrum nowo powstałej galaktyki. To własnie tam połączenie spowodowało wybuch, oraz powstanie nowych formacji gwiazd, a sam gaz otaczający je rozświetlił się.

Warto tutaj zaznaczyć, że takiego typu zdarzenia, jak zderzenie dwóch galaktyk są dość rzadkimi wydarzeniami w dziejach kosmosu.

Przejdźmy do sedna sprawy - galaktyka NGC 34.
Nic, a nic nie mówi Wam ta nazwa, prawda?
Spokojnie! Już zmierzam do omówienia, tej a jakże ciekawej galaktyki.

NGC 34 to galaktyka spiralna, która oddalona jest o 250 000 000 lat świetlnych od naszej planety, odkrył ją amerykański astronom, który nazywał się Frank Muller, zaś w tym samym roku, niezależnego odkrycia tej galaktyki, dokonał również amerykański astronom - Lewis A. Swift.
Warto tutaj wspomnieć, że Pan Muller skatalogował swoje odkrycie jako NGC 17, zaś Pan Swift jako znane już nam NGC 34.

Oczywiście, jeśli chcecie znaleźć NGC 34 na niebie, to znajduje się ona w gwiazdozbiorze Wieloryba.

Widzieć to zdjęcie możemy dzięki Komicznemu Teleskopowi Hubble'a.

Miłego czytania i spoglądania w górę!

Źródło:
nasa.gov

To zdjęcie pochodzi z marca 2021 roku i przedstawia gazowego olbrzyma, który zwie się Uran - siódma planeta w układzie słonecznym.
Zdjęcie wykonano za pomocą Teleskopu kosmicznego Chandra, który pracuje w zakresie promieni rentgenowskich.

Źródło: nasa.gov

The Sounds of Space - malutka zapowiedź audio wizualna od melodysheep

https://www.youtube.com/watch?v=A3wo-sA_R90

10 czerwca, czyli już dziś, Księżyc przysłoni tarczę słoneczną. Co prawda tylko częściowo, ale i tak będzie to pierwsze tego rodzaju widowisko na naszej szerokości geograficznej od marca 2015 roku.

Kacper znów coś nagrał.

https://www.youtube.com/watch?v=xpOL-E34MMs

Abell 3827, to taka gromada galaktyk, która oddalona jest od ziemi o 1,4 miliarda lat świetlnych. Gromadę znajdziecie w gwiazdozbiorze Indianina.

Hubble, bo dzięki niemu możemy obserwować tę o ta galaktykę, w której w samym centrum znajdziecie super masywną galaktykę, o ciekawie brzmiącej nazwie - ESO 146-5, obserwując ją, badał ciemna materię oraz zbierał dane na temat soczewki grawitacyjnej, która znajduję się w rdzeniu Abell 3827.

Sama ciemna materia, to jedna z największych i najbardziej intrygujących zagadek ludzkości, którą próbują rozwikłać astronomowie oraz astrofizycy.

Źródło:
:camera: nasa.gov

A oto Mgławica Planetarna PN G054.2-03.4, tak, tak, wiem, nazwa niczego nie mówi.. więc potocznie ta mgławica zwana jest naszyjnikiem.

:star: Mgławica Naszyjnik znajduję się 15 000 lat świetlnych od naszej Planety, a znaleźć ją możecie w konstelacji zwaną Strzała, (znacznie bardziej podoba mi się łacińska nazwa Sagitta).

:star: Jaka była historia tej oto mgławicy?
:arrow_forward: Starzejąca się gwiazda - około 10 000 lat temu - rozszerzyła się i "pochłonęła" inną mniejszą gwiazdę, znajdującą się niedaleko niej. W całym procesie powstała wspólna powłoka, co skutkowało tym, że mniejsza gwiazda nadal krążyła "wewnątrz" tej starszej i większej gwiazdy, zwiększając tym samym swoją prędkość obrotową oraz olbrzymiej starej gwiazdy, aż duże części nadętej gwiazdy zaczęły "wylatywać" w przestrzeń kosmiczną.

:arrow_forward: Mgławica naszyjnik, powstała za sprawą tych "uciekających" części gwiazdy, tworząc piękne skupiska gęstego gazu, które zaś stworzyły piękne "diamentowe" punkciki wokół pierścienia. Cały widok możecie podziwiać za sprawą kosmicznego teleskopu Hubble'a, oraz Wide Field Camera 3.

:star: Dlaczego ta para gwiazd jest widoczna jako pojedyncza jasna kropka?
:arrow_forward: Obydwie gwiazdy, choć już zostały "pochłonięte", są od siebie oddalone o kilka milionów kilometrów. Mimo to, obydwie gwiazdy wirują z ogromną prędkością, co sprawia, że ich jeden obieg wokół orbity trwa zaledwie jeden ziemski dzień.

Źródło:
:camera: nasa.gov/

:star: Mgławica motyl, czyli inaczej nazwana NGC 6302.
NGC 6302 to bipolarna mgławica planetarna - obszar pełen gazu rozgrzanego do ponad 19983 stopni Celsjusza.
Mgławica powstała poprzez nagły wyrzut gazu umierającej gwiazdy centralnej.
Mgławica Motyl znajduje się od nas w odległości od 2500 do 3800 lat świetlnych, a jest ulokowana w gwiazdozbiorze Skorpiona.

:camera: NASA, ESA and J. Kastner (RIT)

Takie tam z krawędzi kosmosu 🙂 - widok z kokpitu MiG-31
https://youtu.be/KP-EvqlCSJo

Spójrzcie tylko na galaktykę spiralną Messier M61, na jej błyszczące jasnym światłom serce.. Obraz idealnie niesamowity!

:star:Oprócz spiralnych "ramion" tudzież "odnóży", możecie dostrzec na zdjęciu również inne, rubinowe plamy światła. Te światełka to nic innego jak pozostałości po niedawnym formowaniu się gwiazd.

:star: Warto tutaj wspomnieć jednak o sercu galaktyki, w którym znajduję się masywna czarna dziura, która zaś masywniejsza jest od naszego Słońca o ponad pięć milionów razy.

:star: Galaktyka M61 znajduję się o ponad 52 milionów lat świetlnych od Ziemi i ulokowana jest w gwiazdozbiorze Panny.

:star: M61 została odkryta 5 maja 1779 roku przez Charles'a Messier'a, który pomylił ją w tamtym momencie z kometą Bodego.

:star: Zdjęci zostało wykonane przez aparaty kosmicznego teleskopu Hubble'a, a dokładniej przez Focal Reducer i Spectrograph 2 w kooperacji z Very Large Telescope Europejskiego Obserwatorium Południowego. Ogólnie rzecz biorąc jest to praca zespołowa teleskopu Hubble'a i teleskopów ulokowanych na Ziemi.

Źródło:
:camera: ESA/Hubble & NASA, ESO, J. Lee and the PHANGS-HST Team

Cloudless ULEP-1 - polski dron stratosferyczny [Ultra Long Endurance Platform] - polski bezzałogowiec latający w stratosferze przestrzeń pomiędzy 18 a 100 km atmosfery Ziemi. Jest stratosferyczną platformą badawczą. Celem start-upu Cloudless jest zbudowanie pseudo-satelity, czyli statku powietrznego przebywającego w powietrzu dzień i noc bez lądowania.

Swoją drogą nazwa ULEP jest świetna xD

https://youtu.be/-_Uxfqv7_bY

Dzisiaj mam dla Was galaktykę M1-63.

:point_right: Jest to dwubiegunowa mgławica planetarna, która zlokalizowana jest w gwiazdozbiorze Tarczy.

Ten ciekawy, a zarazem piękny widok uchwycił Kosmiczny Teleskop Hubble'a.

:star: Jak powstają takiego rodzaju mgławicę?
:point_right: Cały proces zaczyna się gdy gwiazda w centrum wyrzuca ogromne ilości materii ze swoich zewnętrznych warstw, pozostawiając po sobie osobliwie piękną i spektakularną chmurę gazu oraz pyłu.

:star: Inne spostrzeżenia na temat dwubiegunowych mgławic planetarnych.
:point_right: Naukowcy uważają, że układ podwójnych gwiazd, w takichże mgławicach potrafi stworzyć podobne kształty do klepsydry lub motyla.

:star: Dlaczego tak się dzieję?
:point_right: Materiał z przelatującej gwiazdy jest kierowany w kierunku biegunów, z pomocą drugiej gwiazdy, tworząc charakterystyczną, podwójną strukturę w mgławicach - taką jak na poniższym zdjęciu.

Źródła:
:camera: ESA/Hubble & NASA, L. Stanghellini

Ależ to jest niesamowicie osobliwy widok!

Na zdjęciu widzimy, jak sonda Cassini ostatni raz nurkuje między Saturnem, a jego wewnętrznymi pierścieniami.

Ciekawostką jest to, że sonda wykonała 22 orbity między Saturnem, a jego pierścieniami, aby 15 września 2017 roku, ostatecznie spotkać się z powierzchnią Saturna.

https://www.youtube.com/watch?v=6nJU67uX0ms

Drugi załogowy start Falcona 9. Na żywo!

https://www.youtube.com/watch?v=lW07SN3YoLI